Sytze Keuning van Bioclear heeft oog voor dommigheid ontwikkeld

Juist slimme mensen halen de stomste acties uit. Sytze Keuning, directeur-eigenaar van Bioclear Earth uit Groningen, herkent het type uitglijers vlot omdat hij er in de loop der jaren een oog voor ontwikkeld heeft. ,,Domheid associeer je met domme mensen, maar dat klopt al te vaak niet.  Als je slim bent denk je altijd weer slim te zijn,  je eigen dommigheid ontgaat je dan helaas.’’

Sytze Keuning vertelt het met glimmende oogjes. Sinds een geschrift van Matthijs van Boxsel (Encyclopedie van de Domheid) in de jaren negentig van de vorige eeuw, is Keuning gefascineerd door dit onderwerp. ,,Sinds die tijd herken ik het’’, weet hij. En met een lach: ,,Ik zag ineens een stuk meer domheid om me heen. Echt, je kunt er heel vaak vanuit gaan dat wat fout gaat, ook met domheid heeft te maken.’’

‘Ik ben net zo vatbaar voor zelfoverschatting als ieder ander’

Wie mocht denken dat Keuning enkel en alleen van zich af wijst, helpen we meteen uit de droom. De Fries wordt net zo goed gekweld door dommigheid als ieder ander. ,,Ik stap zelf net zo makkelijk in de valkuil van zelfoverschatting als ieder ander’’, weet hij. ,,Ik ben bijvoorbeeld best een goede autorijder, vind ik zelf. Maar dan gebeurt er iets onverwachts en heb je meteen de poppen aan het dansen.’’

Iedereen overkomt het, zo wil Keuning maar zeggen. Hoe slim ook, zegt hij, niemand is slim genoeg om de eigen domheid vooraf in te zien. Maar er is een overtreffende trap van stupiditeit. Het voorbeeld van de drijfmest wordt erbij gehaald. Pakweg 25 jaar geleden werd besloten dat die drijfmest de grond in moest, want het zorgde voor te veel ammoniak in de lucht. Keuning: ,,Dat was heel dom. Die drijfmest verjaagt de wormen en dus wordt de bodemvruchtbaarheid aangetast. Dat is lastig weer om te buigen, maar de moedwillige domheid om er vervolgens toch mee door te gaan is pas echt dom.’’

DDT was ‘chemisch superspul’ en nog duurzaam ook…

Dit gevalletje staat niet op zichzelf. Keuning diept meer uitvindingen uit de chemische historie op. DDT bijvoorbeeld. Een poeder dat zelfs vanuit vliegtuigjes over groente- en korenvelden werd gespoten om ongewenst gedierte te doden. ,,Het is chemisch  superspul, zo werd gezegd. En nog duurzaam ook, want het breekt niet af. Achteraf was het dom om ermee te beginnen’’, constateert Keuning. ,,Want het bleef nog jaren actief.’’

Hij haalt nog een paar van die destijds als supervindingen beoordeelde stoffen aan. PCB’s, het was onovertroffen spul. ,,Persistent als de neten’’, klinkt het. PFAS komt uit dezelfde periode. De loftrompet werd gestoken toen dit soort materialen uit het lab kwam. Allemaal met één groot nadeel: ze verdwijnen niet. De forever chemicals heten ze, zo weet Keuning.

‘Soms is het moedwillig dom als je fout spul blijft gebruiken’

,,Het was voor die tijd geweldig materiaal’’, zegt de Friese ondernemer. Met een wat cynische glimlach: ,,Het kon de tand des tijds doorstaan.’’ Vanuit de tegenwoordig regerende kringloopgedachte moeten de materialen nu makkelijk opgenomen worden in de kringloop. Maar daar was toen geen sprake van. Keuning: ,,Als je het dan toch blijft gebruiken, is het moedwillig dom.’’

We leren ook, zo weet Keuning, er is wel degelijk voortschrijdend inzicht. Zo worden steeds vaker de apparaten dusdanig in elkaar gezet, dat de onderdelen weer hergebruikt kunnen worden. Maar Keuning weet dat het ook in het circulaire economie niet allemaal slimme hoogvliegers zijn. ,,De wieken van de eerste windmolens zijn amper te recyclen’’, stelt hij vast. ,,Er is alleen maar naar het doel gekeken. En daarna: o, oeps, foutje. Je ziet het vaker. Vooral als je denkt met iets goeds bezig te zijn, vergeet je snel de keerzijde.’’

‘Om vooruit te komen moet je tegen dommigheid aanlopen’

Het gaat vaak om vooraf een goede focus. ,,Toen ik afgestudeerd was, kreeg ik een horloge. Een dag later stond-ie stil. Ik naar de winkel, ik dacht dat er een nieuwe batterij in moest. Wat bleek? Het was een opwindhorloge. Stom.’’

Het gebeurt dan ook dat de focus zo sterk op het resultaat is gericht dat het zicht op het grote geheel uit het oog wordt verloren. Keuning wijst naar de automobielindustrie. Die is zo sterk bezig met de reductie van CO2 bij auto’s dat de toename van fijnstof over het hoofd werd gezien. ,,Als je niet oplet, verlies je het grote verhaal uit het oog.’’

Maar, zo weet Keuning, na al die jaren: vooruitgang is een kwestie van vallen en opstaan. ,,En dus hoort het erbij dat je ook domme dingen doet. Om vooruit te komen moeten we nu eenmaal ook tegen dommigheid aanlopen.’’

Recente verhalen

Recente blogs